1 – Drielse Rijndijk
Het ‘Monument voor het 7de bataljon van het Royal Hampshire Regiment’ is een granieten plaquette, omlijst met bakstenen. Op de gedenkplaat is het embleem van het 7de bataljon van het Royal Hampshire Regiment aangebracht en de namen van de gesneuvelde soldaten. Dit monument is opgericht ter nagedachtenis aan de militairen van deze brigade die in de periode tussen 23 september en 4 oktober 1944 zijn gesneuveld.
Het Engelse zevende Bataljon van het Hampshire Regiment zat ingedeeld bij de 43e Wessex Infanterie Divisie, The Yellow Devils. Na geland te zijn in Normandië, vochten zij zich een weg naar Heteren. Op 23 september 1944 kwamen zij aan in Heteren en omgeving. Tal van gevechtshandelingen vonden plaats. Een groot gevecht vond plaats van 1 tot en met 4 oktober 1944 bij de steenfabriek van Korevaar tussen Heteren en Driel. In de steenfabriek hadden zich fanatieke Duitse SS troepen verschanst. Na 4 dagen van zware gevechten werd o.a. met behulp van enkele vliegtui-gen, welke raketten konden, afvuren (Hawker Typhoon), de steenfabriek veroverd. Een van de inslagen is nog in de schoorsteen van de ruïne te zien. Om 19.30 uur werd het Hampshire Regiment afgelost door de Amerikaanse l0l e Airborne Divisie. (zie monument 2) Van 23 september tot 4 oktober hadden de Hampshires 42 doden en 111 gewonden tijdens de gevechten in en om Heteren.
Vorige
Volgende
2 – Drielse
Rijndijk / Brug A50
Het ‘Monument voor de Amerikaanse 101ste Luchtlandingsdivisie’ te Heteren is een gemetselde gedenksteen met drie gietijzeren platen. Op een van de platen is het embleem van de 101ste Luchtlandingsdivisie, ‘Screaming Eagle’ (de adelaarskop), aangebracht.
Dit monument is geplaatst ter her-denking van de acties van de Ameri-kaanse 101e Airborne Division, die in de buurt van Heteren lagen van oktober 1944 tot november 1944.
Op tekst op de plaquette op het mo-nument luidt in het Nederlands en het Engels: ‘Hier streden Amerika-nen van de 101e Airborne Divisie voor onze vrijheid “. Het monument werd onthuld op 25 september 1982.
De actie van deze divisie bij Heteren is verfilmd in de televisiefilm “Band of Brothers” (deel 5: Crossroads) Een 2e monument staat iets ten westen van Heteren ten noorden van de Rijndijk.
Vorige
Volgende
3 – Oosterbeek / Westerbouwing
Het ‘Engineers-monument’ in Driel is een gedenksteen van Portugees graniet (Bianco Sardo). Op de steen zijn twee zwartgranieten gedenkplaten bevestigd. Op de linker plaat zijn twee bronzen emblemen van de Britse en Canadese geniesoldaten aangebracht. Op de rechter plaat is een af-beelding aangebracht. Bij het monument is een informatie-bord geplaatst.
Het ‘Engineers-monument’ herinnert aan de Britse en Cana-dese geniesoldaten (ofwel ‘Sappers’), die in de nacht van 25 op 26 september 1944 bijna 2.400 Britse en Poolse para-chutisten in veiligheid brachten. De aftocht van de Engelsen werd gedekt door Poolse soldaten, die rond de Utrechtseweg in Oosterbeek in stelling bleven. Door deze inzet werd de terugtocht door het grootste deel van de Duitsers niet opgemerkt. Onder steeds heviger vuur van de Duitsers werden de soldaten vanuit Oosterbeek in kwetsbare canvas- en motorboten naar de zuidkant van de Rijn gevaren. Om 3 uur s ’nachts trokken de Polen zich als laatste terug. De meeste soldaten moesten, bij gebrek aan beschikbare boten, de rivier overzwemmen.
Alle gewonden, het merendeel van het medisch personeel en de geestelijken bleven achter en gingen in krijgsgevangenschap.
De burgers van Wageningen, Renkum, Oosterbeek, Arnhem, Huissen en het oostelijk gedeelte van de Betuwe moesten in opdracht van de Duitsers het gebied verlaten. Dit leidde tot een enorme exodus naar het westen en het noorden.
Vorige
Volgende
4 – Drielse Rijndijk / Achterstraat
De gedenksteen bestaat uit een bronzen plakkaat met het reliëf van het hoofd en de schouders van Majoor Generaal Stanislaw Sosabowski.
Het monument is ontworpen en gemaakt door Vivian Mallock en is bekostigd door (de nabestaanden) van de soldaten van de 1ste Britsh Airborne Division . Doel van de Poolse troepen was om deze Britse troepen, die ingesloten waren in Oosterbeek aan de overzijde van de Rijn, te ontzetten. Dit doel werd niet bereikt. De Poolse troepen kregen van de Engelse opperbevelhebber de schuld van het mislukken van de slag om Arnhem.
Generaal Majoor Sosabowski werd oneervol ontslagen en sleet zijn laatste jaren als arbeider in een Engelse fabriek. De inwoners van Driel onder leiding van “de moeder van de Drielse Polen” Cora Baltussen, hebben altijd geijverd voor een rehabilitatie van Sosabowski en zijn soldaten. De wens om rehabilitatie werd gesteund door ZKH Prins Bernhard.
(zie het hoofdstuk: “Eerherstel”) Dit monument, onthult in 2007, herinnert met grote bewondering en dankbaarheid aan Majoor Generaal Stanislaw Sosabowski en ‘zijn’ Poolse soldaten, die door hun strijd en moed de overgeblevenen van de 1ste Britsh Airborne Division de kans gegeven hebben om zich naar het zuiden te kunnen terugtrekken
Vorige
Volgende
5 – Molenstraat/Vogelenzangsestraat
Tegenover en uitkijkend op de woning aan de Molenstraat 12 in Driel, is op 18 september 2020tijdens de polenherdenking het borstbeeld van generaalmajoor Stanislaw Sosabowski onthuld. De betreffende woning op dit adres was in september 1944 het hoofdkwartier van de generaal en zijn Poolse luchtlandingstroepen. Het beeld is een kopie van het beeld dat 2 jaar geleden ook in Warschau onthuld is.
Door de corona-pandemie was het aantal aanwezigen beperkt: de burgemeester van de Overbetuwe, mevrouw Hoijtink-Roubos, een aantal Poolse parachutisten met hun commandant brigadegeneraal Grzegorz Grodzki, de standaard met de militaire Willemsorde en enige raadsleden van de gemeente Overbetuwe Toch kreeg het geheel de plechtige status die zo’n onthulling verdient. De burgemeester wees op de speciale band tussen Driel en Polen en stond ook stil bij de geringe waardering die de Polen kregen voor hun inzet. Generaal Grodzki sprak van een bijzondere dag voor zijn brigade. Hij vond het een eer om bij de onthulling aanwezig te zijn om een man te eren die zowel voor Driel als voor zijn brigade een held is.
Van de gebouwen in Driel die nog verbonden kunnen worden aan de korte aanwezigheid van de Polen is bijna niets meer herkenbaar. Logisch omdat het dorp tijdens de gevechtshandelingen bijna volledig verwoest werd. De school, die destijds gebruikt werd als noodhospitaal is, was niet te repareren en is afgebroken Nu is op die plaats een appartementencomplex verrezen.
Het landingsgebied van de Polen is grotendeels volgebouwd met huizen in de Arnhemse wijk Schuytgraaf.
De RK kerk, waar nu het informatiecentrum gehuisvest is, is na de oorlog volledig nieuw opgetrokken.
Zelfs de graven van de gesneuvelde Poolse soldaten werden al in 1946 overgebracht van het kerkhof in Driel naar het Airborne Cemetry in Oosterbeek, overigens tot groot verdriet en ongenoegen van de inwoners van Driel.
Vorige
Volgende
6 – Polenplein Driel
Dit monument staat, net als monument 5, op het Polenplein in Driel. Ieder jaar wordt hier een herdenking gehouden samen met een delegatie uit Polen en de nog in leven zijnde veteranen. Op het monument staat te lezen: “Surge Polonia” (Polen zal herrijzen / Polen verrijs!)
Het Nationaal Monument voor de 1ste Onafhankelijke Poolse Parachutisten Brigade (6 september 1961, geschenk van de burgers van Driel) is een abstract beeld. In de sokkel wordt een bronzen urn met aarde uit Polen bewaard. Op de sokkel staan de wapens van Polen en Warschau en het embleem van de Poolse brigade afgebeeld. Uit de sokkel rijst een dynamisch betonnen element omhoog. Naast dit element staat een beeld
Het eerste, voorlopige Poolse Oorlogsmonument in Driel werd op 21 september 1946 onthuld door Lt. Kol. A. Szczerbo – Rawicz.
van een menselijk fi guur. Het ‘Nationaal Monument voor de 1ste Onafhankelijke Poolse Parachutisten Brigade’ in Driel is opgericht ter nagedachtenis aan de 94 Poolse militairen die tijdens operatie ‘ Market Garden’ zijn gesneuveld.
Het defi nitieve Oorlogsmonument, vervaardigd door de beeldhouwer J. Vlasblom, werd op 16 september
1961 aangeboden. Generaal Majoor S. Sosabowski verrichtte de onthulling. Het monument werd daarna aan de hoede van het Gemeentebestuur van Heteren (nu Overbetuwe) toevertrouwd
Vorige
Volgende
Informatie Centrum
De belangstelling voor de herdenking die wij jaarlijks organiseren blijft groot. Ook gedurende het jaar bezoeken vele belangstellenden de Poolse herkenningspunten in Driel. Regelmatig worden bloemen of herdenkingskaarsen bij de monumenten en het graf van Cora Baltussen geplaatst.
Om aan deze belangstelling verder tegemoet te komen heeft de Stichting Driel – Polen een informa-tiecentrum ingericht. Doordat het bestuur van de RK Kerk meegewerkt heeft, is dit centrum is ach-ter in de kerk gerealiseerd. Onder grote publieke belangstelling is donderdag 18 september het In-formatiecentrum: “De Polen van Driel” geopend. De officiële openingshandeling werd verricht door de Poolse ambassadeur, zijne excellentie de heer Dr. J. Borkowski, door middel van het door-knippen van het lint.
Het Informatiecentrum Driel-Polen heeft een tweeledig doel:
1. ten eerste moet het bezoekers informatie geven over de 1ste Poolse Onafhankelijke Parachutistenbrigade en haar strijd tijdens de Slag om Arnhem in Oosterbeek en bij het dorp Driel.
2. ten tweede moet het bezoekers ook informeren over de band die na de Tweede Wereldoorlog is ontstaan tussen Driel en de 1ste Poolse Onafhankelijke Parachutistenbrigade die tot uitdrukking komt in de jaarlijkse herdenkingen en het tot stand brengen van het eerherstel in het jaar 2006.
Het tweeledige doel van het Informatiecentrum Driel-Polen zal aan de hand van de volgende zes thema’s worden uiteengezet:
1. Polen tijdens de Slag om Arnhem
2. Geschiedenis parachutistenbrigade
3. Poolse strijd in het dorp Driel
4. Driel en de Tweede Wereldoorlog
5. Polen krijgen de schuld en Eerherstel
6. Herdenkingen van 1946 tot heden